Nghỉ ngơi thời kỹ thuật số: Đàn ông định nghĩa lại thời gian rảnh

Thời gian rảnh của đàn ông hiện đại ngày càng diễn ra trên màn hình: game, video ngắn, mạng xã hội, phim trực tuyến. Nhiều người nhận ra một nghịch lý là rảnh cả buổi tối mà vẫn thấy mệt, như thể chưa được nghỉ. Định nghĩa lại sự nghỉ ngơi không có nghĩa là từ bỏ công nghệ, mà là phân biệt giữa giải trí giúp nạp lại năng lượng và giải trí chỉ lấp đầy thời gian. Bài viết đưa ra cách nhìn và cách làm cụ thể.

Từ “không làm gì” đến “làm gì đó trên màn hình”

Thế hệ trước có những khoảng trống tự nhiên trong ngày: chờ xe buýt, ngồi quán nước, buổi tối mất điện. Ngày nay, mọi khoảng trống đều được lấp bằng điện thoại. Khi tất cả thời gian rảnh đều nhận thêm thông tin, não ít có khoảng lặng để xử lý, mơ mộng hay đơn giản là nghỉ.

Điều này không có nghĩa màn hình là xấu. Một buổi tối chơi game với bạn bè, xem một bộ phim hay, học một kỹ năng qua video đều là những thú vui giá trị. Vấn đề nằm ở thời gian “trôi” không chủ đích, khi bạn lướt mà không nhớ mình đã xem gì.

Bốn loại thời gian rảnh

Một cách hữu ích là phân loại các hoạt động giải trí theo hai trục: chủ động hay thụ động, và có kết nối với người khác hay không.

Mục tiêu không phải xóa bỏ ô cuối cùng, mà là giảm tỷ lệ của nó và tăng các ô còn lại.

Game nằm ở đâu trong bức tranh này

Thú vị là chơi game thường thuộc nhóm chủ động: bạn ra quyết định, giải quyết vấn đề, phối hợp với đồng đội. Vì vậy, với nhiều người, một buổi chơi game có chủ đích còn mang lại nhiều cảm giác nghỉ ngơi hơn là lướt mạng xã hội. Tuy nhiên, game cũng có thể trượt sang vùng không chủ đích khi bạn chơi chỉ vì thói quen, cày nhiệm vụ hằng ngày mà không thấy vui. Cơ chế giảm căng thẳng của game được phân tích kỹ trong bài vì sao chơi game giúp giảm stress.

Những thay đổi nhỏ giúp nghỉ ngơi thật sự

• Chọn trước khi bật: quyết định sẽ xem gì, chơi gì trước khi cầm thiết bị, thay vì mở ứng dụng rồi để thuật toán chọn.
• Tắt tự động phát: trên các nền tảng video, tắt tự động phát tập tiếp theo.
• Để điện thoại xa khi chơi game hoặc xem phim: tránh “màn hình thứ hai” khiến bạn không tận hưởng trọn vẹn thứ gì.
• Đặt giới hạn cho ứng dụng lướt: dùng tính năng giới hạn thời gian sử dụng của điện thoại.
• Giữ một khoảng không màn hình mỗi ngày: bữa ăn, 30 phút trước khi ngủ, hoặc đi bộ buổi tối.

Thêm hoạt động ngoài đời không cần “hy sinh”

Nhiều người nghĩ cân bằng nghĩa là bỏ game để đi làm việc gì đó “có ích”. Cách tiếp cận này thường thất bại. Thay vào đó, hãy tìm những hoạt động ngoài đời có điểm chung với thứ bạn thích:

• Thích game chiến thuật: thử board game, cờ, hoặc nhập vai trên bàn với bạn bè.
• Thích game hành động: thể thao đối kháng, bóng đá, cầu lông.
• Thích game xây dựng: nấu ăn, làm mô hình, lắp ráp, sửa đồ.
• Thích thế giới giả tưởng: đọc tiểu thuyết khoa học viễn tưởng, giả tưởng.

Vận động thể chất xứng đáng được nhắc riêng: nó không chỉ tốt cho cơ thể mà còn giúp đầu óc thoải mái. Nếu bạn muốn bắt đầu tập nhưng không biết từ đâu, các bài hướng dẫn thể hình và dinh dưỡng cơ bản là điểm khởi đầu dễ theo.

Mạng xã hội và áp lực so sánh

Một lý do khiến thời gian lướt mạng làm chúng ta mệt là sự so sánh. Bạn thấy người khác đi du lịch, mua xe, tập thể hình đẹp, kiếm được nhiều tiền, trong khi mình đang nằm trên giường lúc nửa đêm. Nội dung đó được chọn lọc, không phản ánh đời sống thật, nhưng cảm giác tụt lại phía sau vẫn có thật. Với nam giới, áp lực về thành công và thu nhập càng dễ bị khuếch đại.

Cách giảm áp lực đơn giản là dọn lại những gì bạn theo dõi: bỏ theo dõi các tài khoản khiến bạn thấy tệ về bản thân, giữ lại những nguồn dạy bạn điều gì đó hoặc làm bạn cười. Bạn kiểm soát được thuật toán nhiều hơn bạn nghĩ, thông qua những gì bạn bấm xem và bỏ qua.

Nghỉ ngơi không cần biện minh

Một phần của việc định nghĩa lại thời gian rảnh là chấp nhận rằng nghỉ ngơi không cần phải “năng suất”. Văn hóa tự cải thiện bản thân đôi khi khiến đàn ông thấy tội lỗi khi chơi game hay nằm xem phim. Nghỉ ngơi có chủ đích, chọn lựa và tận hưởng trọn vẹn là điều lành mạnh. Thứ đáng xem lại chỉ là những giờ trôi đi mà bạn không lựa chọn và không thấy vui.

Thử nghiệm trong một tuần

1. Ghi lại thời gian rảnh mỗi tối thuộc loại nào trong bốn ô ở bảng trên.
2. Cuối mỗi tối, chấm điểm cảm giác nghỉ ngơi từ 1 đến 5.
3. Sau một tuần, xem hoạt động nào cho điểm cao nhất.
4. Tuần sau, tăng thêm thời gian cho hoạt động đó, giảm hoạt động điểm thấp.

Nhiều người ngạc nhiên khi thấy một buổi chơi game với bạn thân hay một buổi đá bóng mang lại cảm giác hồi phục nhiều hơn ba tiếng lướt video. Để có thêm ý tưởng về cách nghỉ giữa những phiên chơi căng thẳng, xem bài nghi thức nghỉ giữa các trận rank.